«Ολες οι ευρωπαϊκές ποικιλίες αμπέλου είναι ελληνικές», δήλωνε ο Δημήτρης Χατζημιχάλης όταν πριν από χρόνια, φύτευε τις διεθνείς Cabernet Sauvignon και Chardonnay στο Κτήμα της Αταλάντης. Μ' αυτό το σκεπτικό απλώς επαναπατρίζονταν κλήματα που είχαν μεταναστεύσει αιώνες πριν.
Είναι εύκολο να δεχθείς την άποψή του ακόμα κι αν δεν έχεις προσωπικό εμπορικό συμφέρον απ' αυτό. Είναι προφανές ότι στην αρχαιότητα οι ελληνικές ποικιλίες ταξίδεψαν στη Δυτική Ευρώπη με τους εμπόρους και τους εποικιστές. Φυσικά, στη διάρκεια των αιώνων με τις διαφορετικές συνθήκες μικροκλίματος και εδάφους, τις διασταυρώσεις και τόσους άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την άμπελο, δημιουργήθηκαν νέες ποικιλίες, που αν και είχαν μακρινούς δεσμούς με την Ελλάδα, ήταν τελείως άγνωστες σ' αυτήν.
Ολα αυτά, βέβαια, δεν είναι κάποια καινούργια ανακάλυψη και είναι γνωστά στους αμπελογράφους και στους μελετητές της γενετικής της αμπέλου. Υπάρχουν όμως σήμερα και ποιες είναι οι σημαντικές διεθνείς ποικιλίες που είναι απόγονοι των αρχαίων ελληνικών ποικιλιών;
Η δική μου εμπλοκή στο θέμα άρχισε τελείως τυχαία, στη διάρκεια μιας μεγάλης χιονοθύελλας στη Νέα Υόρκη το 1994. Εμεινα 4 μέρες κλεισμένος στο διαμέρισμά μου και διάβαζα την «Ιστορία του Κρασιού» του Χιου Τζόνσον. O Τζόνσον αναφέρεται στην αρχαία ελληνική ποικιλία Βαλίσκα (Βalisca) και επισημαίνει την πιθανή σχέση της με την περιοχή του Μπορντό. Αμέσως ήρθε στο μυαλό μου μια παλαιότερη συζήτηση στην Πάτρα με τον Κωνσταντίνο Αντωνόπουλο, ο οποίος μου είχε αναφέρει ότι πειραματιζόταν με μια παλιά αχαϊκή ποικιλία, τη Βολίτσα. Η συνάφεια των ονομασιών Βολίτσα - Βαλίσκα μου κίνησε το ενδιαφέρον. Ανοιξα τα κιτάπια μου και βρήκα ότι η Βαλίσκα αναφέρεται από τον Πλίνιο τον 1ο π.Χ. αι. σαν μια ποικιλία με δύο κλώνους, έναν με στρογγυλές και έναν με οβάλ ρώγες. Εντυπωσιασμένος ανακαλύπτω ότι και ο γνωστός Ελληνας αμπελογράφος Κριμπάς γράφει το 1949 στην Ελληνική Αμπελογραφία (Τόμος ΙΙΙ) ότι και η Βολίτσα ενδέχεται να έχει είτε σφαιρικές είτε οβάλ ρώγες.
Ξαναγυρίζοντας στον Πλίνιο βρίσκω αναφορές του που λένε ότι η Βαλίσκα έφτασε στην Ευρώπη από τις ελληνικές αποικίες στο Δυρράχιο και είναι ποικιλία σκληρή με αργή ωρίμαση, ενώ παράλληλα ανακαλύπτω σε αλβανικό βιβλίο αμπελογραφίας την Βολίτσα που περιγράφεται επίσης ως όψιμης ωρίμασης ποικιλία.
Εχοντας κατά νουν τα γραφόμενα του Τζόνσον για την πιθανή σχέση της Βαλίσκας με το Μπορντό, ανέτρεξα στο βιβλίο «Vines, Grapes and Wines» της Τζάνσις Ρόμπινσον και συγκεκριμένα στο άρθρο για το Cabernet Sauvignon. Οι εικόνες του τσαμπιού και των φύλλων του ήταν σχεδόν απαράλλαχτες στις φωτογραφίες του Κριμπά της μαύρης Βολίτσας και οι γραπτές περιγραφές της ταίριαζαν απόλυτα τόσο με αυτές του Κριμπά όσο και με του Αλβανού αμπελογράφου για τη Βολίτσα.
Ομως δεν μπορούμε με κανένα τρόπο να ισχυριστούμε ότι η Βολίτσα είναι ίδια με το Cabernet Sauvignon. Οι έρευνες DNA έχουν δείξει ότι πρόκειται για μια διασταύρωση Cabernet Franc και Sauvignon Βlanc. H Βολίτσα θα μπορoύσε να είναι μόνο ένας από τους πολλούς προγόνους του Cabernet. Ακόμα κι έτσι, όμως, μια εμπεριστατωμένη έρευνα μπορεί να έδειχνε μια θετική έστω και μακρινή σχέση ανάμεσα στις αρχαίες ελληνικές και σύγχρονες ευρωπαϊκές ποικιλίες. Κι αυτό θα ήταν μια ανακούφιση και γιατί όχι, μια δικαίωση για τους Ελληνες παραγωγούς που έχουν επενδύσει σε «ξένες» ποικιλίες.
Το άρθρο αυτό αναδημοσιεύτηκε από το περιοδικό Οινοχόος
Τίτλος: Οι ελληνικές(;) ρίζες του Cabernet Sauvignon
Συγγραφέας: Miles Lambert-Gocs
Βιογραφικό συγγραφέα:
Ο Μiles Lambert - Gocs είναι γεννημένος στη Νέα Υόρκη και εργάστηκε ως αγρο-οικονομολόγος στο υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ, όπου και κάλυπτε σχετικά ελληνικά θέματα από το 1979 έως το 1987. Εμαθε μόνος του Ελληνικά και ταξίδεψε σε όλα τα αμπελουργικά διαμερίσματα της Ελλάδας, δοκιμάζοντας κρασιά και ψάχνοντας για οινικές, αμπελουργικές και ιστορικές πληροφορίες. Το 1990 κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Τα Ελληνικά Κρασιά, Οδοιπορικό στη χώρα του Διονύσου» που μεταφράστηκε στα Ελληνικά το 1993. Εχει αρθρογραφήσει σε πολλά ξένα περιοδικά σχετικά με τα ελληνικά κρασιά. Από το 2003 ζει ως συνταξιούχος στη Βιρτζίνια και ασχολείται μόνο με τη συγγραφή.
